کشور سری لانکا
کشور سری لانکا SRI LANKA
کشوری است واقع در جنوب آسیا ‘ آبهای شمالی اقیانوس هند و در جنوب خاوری کشور هند که به وسیله تنگه پالک از سرزمین اصلی آسیا جدا می گردد.
کشور سریلانکه – نقشه کشور سریلانکا
__________________________________________
نام رسمی کشور سریلانکا: جمهوری دموکراتیک سوسیالیستی سری لانکا
نام محلی کشور سریلانکا: سری لانکا
اسامی دیگر کشور سریلانکا: طبروبانی ‘ سیلان ‘ لنکه ‘ لنکا ‘ سرندیب ‘ سراندیب ( اسامی قدیمی)
پایتخت کشور سریلانکا : کلمبو
تاریخ استقلال کشور سریلانکا: 1948/2/4 از انگلستان
روز ملی کشور سریلانکا: چهارم فوریه ‘ روز استقلال
نوع حکومت کشور سریلانکا: جمهوری سوسیالیستی چند حزبی با یک مجلس قانونگذاری از سال 1978
رئیس حکومت کشور سریلانکا: رئیس جمهور
رئیس دولت کشور سریلانکا: نخست وزیر
قوه مقننه کشور سریلانکا: قانون اساسیی سال 1978 ‘ اخرین تغییرات 1987 ‘ مجلس ملی با 225 عضو به مدت 6 سال
عضویت در سازمانهای بین المللی: سازمان ملل متحد ‘ اونکتاد ‘ یونیسف ‘ فائو ‘ یاا آ ‘ ایبرد ‘ ایکاتو ‘ ایفک ‘ ایلو ‘ ایمف ‘ ایمو ‘ ایتو ‘ یونسکو
یونیدو ‘یوپو ‘ وهو ‘ ویپو ‘ ومو ‘ ویپو ‘ سازمان تجارت جهانی ‘ آدب ‘ جنبش عدم تعهد ‘ ملل مشترک المنافع
جمعیت کشور سری لانکا
مساحت کشور سریلانکا: 65610 کیلومتر مربع ( صد و بیستمین کشور جهان)
جمعیت کشور سریلانکا: 000’800’18 نفر در سال 2000 ( پنجاه و سومین کشور جهان)
تراکم جمعیت کشور سریلانکا: 286/5 نفر در کیلومتر مربع
پیش بینی جمعیت(2025): 23/5 نفر
جمعیت شهری(1998): 22/9%
رشد سالانه جمعیت(2000_1995): 1%
زمان دوبرابر شدن جمعیت: 66 سال
توزیع سنی(1998): زیر 15 سال 35/2% 29_15 سال 29/7% 59_30 سال 28/5% بالای 60 سال 6/6%
توزیع جنسی(1998): مرد 50/97% زن 49/03%
امید به زندگی(1999): زنان 74/1 سال مردان 69/1 سال
میزان تولد در هر هزار نفر(1999): 17/2 نفر
میزان مرگ و میر در هر هزار نفر(1999): 6/4 نفر
مرگ و میر کودکان در هر هزار تولد(1999): 17 نفر
رشد طبیعی جمعیت در هر هزار نفر(1999): 10/8 نفر
دلایل عمده مرگ و میر در کشور سری لانکا
دلایل عمده مرگ و میر در هر صدهزار نفر(1996): بیماریهای دستگاه گردش خون 47/8 نفر درگیری و مسمومیت 38/6 نفر بافت های بدخیم 26/7 نفر
میانگین زایمان زنان بارور(1999): 2 نفر
مرگ و میر مادران در هر هزار نفر: 60 نفر
میزان ازدواج در هر هزار نفر: 8/5 مورد
میزان طلاق در هر هزار نفر: ؟
نژاد/ملیت(1992): سینهالی 74% تامیلهای جفنا 12/6% هندی 5/5% مورها 7/1% بقیه 8/.%
دین(1990): بودایی 69/3% هندو 15/5% مسیحی 7/6% مسلمان 7/5% دیگر ادیان 1/.%
زبان و خط: سینهالی ‘ تامیلی ‘ خط: سینهالی و تامیلی
شهرهای مهم (1998): دهیولا _مونت لاوینیا موراتووا کندی جفنا
بنادر مهم کشور سریلانکا: کلمبو ترینک.ماله و گاله ( اقیانوس هند)
اقتصاد و دارایی کشور سری لاتکا
واحد پول کشور سریلانکا: روپیه سری لانکا = 100 سنت یک دلار = 79/15 روپیه یک روپیه = 101 ریال
درآمد بودجه(1999): 148206 میلیون روپیه
هزینه بودجه(1999): 212984 میلیون روپیه
تولید ناخالص ملی(1998): 15176 میلیون ریال
منشاء تولید ناخالص ملی(1998): کشاورزی 21/1% صنعت 27/5% خدمات 51/4%
میزان سرمایه گذاری خارجی: (میانگین سالانه 92_1987) : 57 میلیون دلار 1998 : 345 میلیون دلار
بدهی خارجی(1999): 7649 میلیون دلار
کمک های خارجی 489/9 + میلیون دلار
میزان پس انداز ناخالص داخلی نسبت به تولید ناخالص داخلی(1998): 18/9%
نرخ تورم در کشور سری لانکا
نرخ تورم: (میانگین سالانه 98_1990) : 9/7% 1998: 8/8% 2000 : 8/4%
محصولات کشاورزی(1998): برنج نارگیل نیشکر موز سبز
کاربری زمین: کشاورزی 33% مرتع و چمنزار 7% جنگل 37% سایر موارد 23%
تعداد دام زنده(1998): گاو 000’599’1 راس بوفالو 700’720 راس بز 300’519 راس
تولید چوب: 700’479’10 متر مکعب
صید ماهی(1997): 240000 تن
تولید مرغ(1999): 000’600’9 قطعه
تولید تخم مرغ(1999): 657’49 تن
تولیدات معدنی(1997): سنگ کوارتز 000’350’9 تن سنگ آهک 000’901 تن سنگ جواهر 000’500’62
تولیدات صنعتی(1995): (ارزش افزوده ) مواد غذایی نوشابه و دخانیات 000’000’601 دلار منسوجات و لباس 000’000’391 دلار محصولات پتروشیمی 116 میلیون دلار
انرژی/میزان تولید(میزان مصرف) برق 1997 : 000’000’148’5 کیلو وات ساعت زغال سنگ 1996: صفر نفت خام : صفر فراورده های نفتی 000’908’1 تن
نیروی کار: جمعیت فعال اقتصادی 1997 : 086’213’6 نفر میزان بیکاری 10/2% 2000 : 7/5%
توزیع نیروی کار: کشاورزی 40/9% صنعت 17/6% خدمات 25/6%
نیروی دفاعی: خدمت نظام وظیفه : داوطلبانه تعداد نفرات ارتش 1998: 112500 نفر نیروی زمینی 82/2% نیروی دریایی 8/9% نیروی هوایی 8/9% سرانه هزینه دفاعی 41 دلار
واردات و صادرات کشور سری لانکا
واردات 1998: 013’369 میلیون روپیه شامل منسوجات 25/9% ماشین الات و دستگاههای مکانیکی 16/7% فراورده های گیاهی 6/4% مواد شیمیایی 6/1% از هند 9/9% ژاپن 8/5% سنگاپور 5/1%
صادرات1998: 849’305 میلیون روپیه شامل پوشاک و لوازم متعلقه 49% چای 16/3% جواهرآلات 4/5% کائوچو 1/7% به کشورهای 1997 : امریکا 35/9% انگلستان 11/3% آلمان 5% ژاپن 5%
تراز بازرگانی 1994 1995 1996 1997 1998 1999
میلیون روپیه 022’77- 084’77- 275’74- 449’41- 164’63- 443’91-
درصد کل 19/5% 16/5% 14/1% 7% 9/4% 12/4%
شاخص قیمت ها و درامدها 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999
شاخص قیمتهای مصرفی 85/6 92/9 100 115/9 127 138/9 145/4
شاخص میانگین درآمد 96/7 98/9 100 109/3 117 132/1 ؟
ویژگیهای خانوار: میانگین اندازه خانوار 1994 : 4/6 نفر
جهانگردی 1998: درآمد 231 میلیون دلار هزینه ها : 202 میلیون دلار
حمل و نقل و ارتباطات کشور سری لانکا
راه(1996): 99200 کیلومتر
راه اهن(1996): 1463 کیلومتر
تعداد اتومبیل(1996): 107000 دستگاه
تعداد کامیون و اتوبوس: 150160
کشتی بالای صد تن: 66 فروند
فرودگاه: 1 فرودگاه
روزنامه: 9 روزنامه
مجلات ادواری: ؟
کتاب 4115 عنوان
رادیو(1997): 000’850’3 گیرنده رادیویی
تلویزیون(1998): 000’800’1 گیرنده تلویزیونی
تلفن(1998): 524000 خط تلفن
تلفن همراه(1998): 174000 خط
رایانه شخصی: 76000 دستگاه
اینترنت(1998): 20000 کاربر
آموزش و بهداشت کشور سری لانکا
سطوح آموزشی تعداد مراکز آموزشی تعداد معلمین تعداد دانش اموزان نسبت دانش آموز به معلم
ابتدایی1995 9657 70537 498’962’1 27/8
متوسطه 5771 572’103 054’314’2 22/3
فنی و حرفه ای 23 437 908’8 20/4
عالی 8 636’2 660’63 24/2
میزان با سوادی(1995): افراد بالای 15 سال : 90/2% مردان 93/4% زنان : 87/2%
میزان تحصیلات افراد بالای 25 سال: ابتدایی 79/1% متوسطه 3% عالی 1/1%
تعداد پزشک(1999): 6938 نفر
تعداد تخت بیمارستان(1997): 52298 تخت
تعداد مبتلایان به ایدز: افراد 0 تا 49 ساله : 6900 نفر
تعداد مبتلایان به سل(1997): در هر صد هزار نفر 35/7 نفر
سرانه مصرف روزانه کالری(1997): 2302 کالری
محیط زیست و توسعه انسانی کشور سری لانکا
میزان جنگل زدائی سالانه: (1990_1980) : 1% (1995_1990) : 1/1%
سرانه کاغذ مصرفی برای چاپ و نوشتن(1997): 2/8 کیلوگرم برای هر نفر
تولید سالانه گاز دی اکسید کربن(1996): 7/1 میلیون تن
شاخص توسعه انسانی(1998): 733/. ( هشتاد و چهارمین کشور جهان)
__________________________________________________________
اقلیم کشور سری لانکا
به جز ناجیه مرکزی که به وسیله کوههای آدم پوشیده شده ‘ بخش عمده این کشور را جلگه های وسیع و هموار دربرگرفته و اراضی زراعتی سری لانکا را به ویژه در جنوب غربی کوه آدم در خود جای داده است. کوههای آدم که بلندترین نقطه آن ‘ قله پیدرو تالاگالا 2524 متر ارتفاع دارد ‘ جزیره سری لانکا را از نظر اقلیمی به دو ناحیه متمایز از هم تقسیم نموده است. ناحیه جنوب غربی آن تحت تاثیر بادهای موسمی از هوای گرم و مرطوب و پرباران برخوردار است و بقیه جزیره را خشک تر نموده است. کشتزارهای وسیع چای دامنه های جنوبی کوه آدم را فرا گرفته و برنج و نارگیل و کاکائو از جمله فراورده های مهم و صادراتی آن را تشکیل می دهد.
عمده ترین رودخانه های سری لانکا ماهاولی ‘ مادورو ‘ کلانی ‘ کالا و والاوی است.
تاریخچه کشور سری لانکا
کشور سری لانکا که به سانسکریت سینهاله و در ماخذ اسلامی و سرندیب و به یونانی تاپروبانه و همچنین سیلان نیز نام دارد ‘ در روزگار بس دور ساکن نیاکان وداها بوده است که فرزندان آنان در کوهستانهای درو افتاده سری لانکا زندگی می کنند. وداها در سده ششم پیش از میلاد به دست سینهالی هایی که از شمال هندوستاان آمده بودند مغلوب شدند.نخستین پادشاه سینهالی و بجایه نام داشت که در 483 قبل میلاد سلطنت داشته است و پایتختش آنورادهاپورا نام داشت.در سده سوم پیش از میلاد ‘ آیین بودا به این شهر وارد شد و به یکی از مراکز اصلی آیین بودا در جهان مبدل گردید. تامیلی های هند که در انتهای جنوبی شبه جزیره هندوستان به سر می بردند و غالبا به جزیره سیلان حمله می رکدند ‘ در سده دوازدهم میلادی مملکتی در شمال جزیره مزبور تشکیل دادند و سینهالی ها را به سوی جنوب غربی راندند.
تجار عرب از مدتها قبل از پیدایش اسلام به این جزیره رفت و آمد می کردند و تا اوایل سده شانزدهم میلادی که پرتغالی ها سری لانکا را تصرف کردند ‘ تجارت ادویه و سنگهای قیمتی و مواد معطره آن را به خود اختصاص داده بودند . پرتغالی ها در 1505 آنجا را تصرف کردند و در سواحل آن دفاتر بازرگانی دایر نمودند. هلندی ها در حدود سال 1650 میلادی به سری لانکا حمله بردند و پرتغالی ها را از تاسیسات ساحلی آن بیرون راندند. انگلیسی ها در سال 1796 به آنجا وارد شدند و در سال 1815 کلیه دولتهای محلی را مطیع خود ساختند و بر سر تاسر جزیره تسلط یافتند و صدور محصولاتی چون قهوه و چای را در انحصار خود گرفتند.
کشور سری لانکا در سده بیستم
در سده بیستم میلادی جنبشهای ملی رنگ جدی به خود گرفت و سرانجام به استقلال سال 1948 سیلان منجر شد و این کشور به یکی از اعضاء جامعه مشترک المنافع انگلستان مبدل گردید و استفن سنانایاکه در مقام نخست وزیری ابقاء گردید. در 1950 نمایندگان نمایندگان هشت کشور مشترک المنافع در شهر کلمبو ‘ پایتخت سری لانکا ‘ گرد آمدند و طرح معروف کلمبو را برای کمک به اقتصاد کشورهای آسیای جنوبی و جنوب شرقی تصویب نمودند. در انتخابات سال 1956 جان کوتلاوالا که از سال 1953در راس امور بود ‘ شکست خورد و مقام نخست وزیری را به سلیمان پاندرانایکه از حزب آزادی واگذار کرد.
اختلاف سینالی ها و تامیلی ها که در نواحی شمالی جزیره سکونت داشتند و امتیازهای اجتماعی بیشتری را خواستار بودند و به جنگلهای داخلی فراوانی منجر شدو به قتل باندرانایکه نخست وزیر منتهی گردید و بعد از باندرانایکه همسرش خانم سیریماوو باندرانایکه رهبری حزب آزادی سری لانکا را بر عهده گرفت و در انتخابات 1960 به نخست وزیری رسید و حزب تامیلی ها را در سالل 1961 غیر قانونی اعلام داشت.
سیلان در سال 1962 بعضی از موسسات غربی را ملی کرد و این امر سبب اختلافاتی با کشورهای امریکا و انگلستان شد. در انتخابات 1965 خانم باندرانایکه مقام نخست وزیری را از دست داد ولی در انتخابات 1970 مجددا به قدرت بازگشت. وی در سال 1972 کلیه روابط خود را با انگلستان قطع کرد و در شیوه حکومتی کشور تغییراتی داد و نام سیلان را به سری لانکا تغییر داد و سری لانکا از فرمانداری کل به جمهوری پارلمانی تبدیل شد.
تامیلی های مقیم کشور سری لانکا
از جمله مسائل اجتماعی که خانم باندرانایکه با آن روبرو گردید ‘ مسئله تامیلی های مقیم سری لانکا بود. تامیلی ها که در مقایسه با اکثریت 74 درصدی سینهالی ها ‘ حدود 18% جمعیت را تشکیل می دهند ‘ به دو گروه تقسیم می گردند. گروه اول تامیلی ها یی هستند که حدود 2000 سال قبل ‘ از هند به سری لانکا مهاجرت کرده و اکثرا در نواحی شمالی و استانهای خاوری به سر می برند و گروه دوم تامیلی هایی هستند که در این اواخر از هند به سری لانکا مهاجرت نموده اند. هر دو گروه که از یک ریشه نژادی هستند ‘ خواهان حقوق اجتماعی بیشتر و حتی خودمختاری و استقلال ملی هستند.
در سال 1978 قانون اساسی سری لانکا اصلاح گردید و با تاسیس نهاد ریاست جمهوری ‘ جونیوس جایواردنه در راس آن قرار گرفت. در اکتبر 1980 خانم باندرانایکه از عضویت در پارلمان خلع گردید و کمیسیون تحقیقی ریاست جمهوری وی را برای مدت 7 سال از شرکت در فعالیتهای سیاسی محروم ساخت و علت آن را سوء استفاده از مقام وی طی سالهای 1970 تا 1977 اعلام داشت.
نخستین انتخابات ریاست جمهوری سری لانکا در اکتبر 1982 برگزار شد و جایواردنه مجددا به ریاست جمهوری رسید. در اوایل 1983 اختلافات قومی مجددا آغاز شد و در ماههای ژوئیه و اوت به اوج خود رسید و صدها کشته و زخمی و هزاران آواره به جای گذارد و رئیس جمهور سری لانکا هرگونه گفتگو با تامیلی ها را رد کرد و از اسرائیل که در کنترل اغتشاشات ‘ سری لانکا را یاری داده بود ‘ تشکر نمود. جنگ و اختلافات قومی در سال 1985 دوباره شدت یافت و امنیت داخلی کشور را در معرض تهدید قرار داد و حدود 200000 هکتار شالیزار طی عملیات نظامی نابود گردید.
مذاکرات آشتی جویانه میان تامیلی ها و سینهالی ها
مذاکرات آشتی جویانه میان تامیلی ها و سینهالی ها در سال 1986 آغاز گردید و در ژوئیه 1987 میان جایواردنه و راجیو گاندی نخست وزیر هند قراردادی در کلمبو به امضاء رسید و طی آن قرار شد به تامیلی های سری لانکا تا حدی خودمختاری داده شود و زبان تامیلی جزء زبانهای ملی سری لانکا منظور گردد . اما این قرارداد نیز چاره ساز اختلافات نگردید و مفاد آن از سوی ((ببرهای آزادی بخش تامیل ایلام )) معروف به ببرهای تامیل رد شد.
در انتخابات نوامبر 1988 جایواردنه به دلیل کهولت سن کناره گیری کرد و جای خود را به راناسینگهه پرماداسا واگذار نمود و اختلافات قومی میان سینهالی ها و تامیلی ها را که طرز وحشتناکی شدت گرفته برای او باقی گذارد. در مه 1991 ببرهای تامیل هرگونه دخالت خود در قتل راجیو گاندی نخست وزیر هند را تکذیب کردند. در ژوئن 1991 مرحله دوم نبرد علیه تامیلی ها آغاز شد و طی آن 2000 مبارز تامیلی و 170 سرباز سری لانکا کشته شدند. در اکتبر 1992 ببرهای تامیل 170 مسلمان را در یکی از روستاهای شمال سری لانکا به قتل رساندند.
کشور سری لانکا در سال 1995
در یکم که 1993 روز جهانی کارگر رئیس جمهور ناراسینگهه پرماداسا به وسیله مردی که بمبی به خود بسته بود و خود را به سوی رئیس جمهور پرتاب کرده بود ‘ به قتل رسید و دینگیری باندا ویجتونگ که سمت نخست وزیری را دارا بود موقتا به جای او ریاست جمهوری رسید. در انتخابات ریاست جمهوری نوامبر 1994 خانم چاندریکا باندرانایکه کوماراتونگا عنوان نخستین رئیس جمهور زن سری لانکا را به خود اختصاص داد و مادر او خانم سیریماوو باندرانایکه به نخست وزیری رسید. در ژانویه 1995 ببرهای تامیل و دولت سری لانکا تمایل خود را برای از سر گرفتن مذاکرات صلح و سازش آغاز کردند ‘ اما این بار نیز مذاکرات به نتیجه رسید و تامیلی ها به مبارزات خود ادامه دادند.
حمله تامیلی به بانک مرکزی کلمبو
در فوریه 1996 تامیلی ها به بانک مرکزی در مرکز شهر کلمبو حمله کردند و 84 نفر کشته شدند و به دنبال آن وحشت همه جا را فرا گرفت و ببرهای تامیل به حملات خود به خیابانها و قطارهای مسافربری گسترش دادند. در اوایل سال 1997 ببرهای تامیل به یک پادگان نظامی واقع در شمال کشور حمله بردند و 1200 نفر از پرسنل آن را قتل عام کردند.
به دنبال این ماجرا ارتش با تمام قوا به پایگاهها ‘ پناهگاهها و موقعیت های استراتژیکی ببرهای تامیل حمله برد و آنان را به سوی جنگل فراری داد ‘ اما چریک ها در عوض با انفجار بمب در مراکز توریستی پاسخ دادند. حمله بزرگ ارتش ‘ به از میان رفتن بخش وسیعی از شالیزارهای برنج منتهی شد که این امر نه تنها بر قیمت جهانی برنج تاثیر گذاشت ‘ بلکه این کشور را وادار به واردات برنج نمود. در طی سالهای 1998 و 1999 نیز این درگیری ها ادامه یافت.
ریاست جمهوری کوماراتونگا بر کشور سری لانکا
در انتخابات ریاست جمهوری سال 1999 که انتظار می رفت با حضور کمرنگ رای دهندگان مواجه شد ‘ حدود 70% حائزین شرایط در انتخابات شرکت کردند و چاندریکا کوماراتونگا مجددا در مقام خود ابقاء شد. در ماه های آوریل و مه 2000 ‘ ببرهای تامیل کنترل تمام قسمت های شبه جزیره جفنا را در اختیار خود گرفتند . در نیمه اول سال 2001 ‘ نیروهای دولتی برای باز پس گیری تنگه فیل که سال قبل از دست داده بودند ‘ حمله بزرگی را تدارک دیدند ‘ که با شکست سنگین مواجه شدن و به مواضع قبلی خود عقب نشینی کردند.
کمی پس از آن ببرهای تامیل با تصرف فرودگاه بین المللی باندرانایکه و پایگاه هوایی مجاور آن ‘ حدود نیمی از هواپیماهای مسافری و جنگی را از میان بردند و مخازن نفت آن را به آتش کشیدند. منازعات میان احزاب ائتلافی حاکم نیز بالا گرفت و با برگزاری انتخابات پیش از موعد در دسامبر سال 2001 ‘ حزب اتحاد ملی به رهبری رانیل ویکرمه سینگهه روی کار آمد. دولت جدید تلاش های بیشتری را برای حصول تفاهم با ببرهای تامیل آغاز نموده و چشم اندازهای تازه ای را برای حصول به صلح و پایان دادن به جنگ داخلی 20 ساله این کشور پیش روی گذارده است.
